Greenhouse of Flourish โรงเรือนแห่งความงอกงาม : บอร์ดเกมบอกเล่าเรื่องของคนข้ามเพศ ที่กว่าจะเบ่งบานได้ตามต้องการ อุปสรรคอะไรบ้างที่ต้องเผชิญ?

พฤศจิกายน 25, 2025

หากมีบอร์ดเกมสักเกมที่เล่าเรื่องเส้นทางชีวิตของคนกลุ่มหนึ่งในสังคมที่ได้รับสิทธิและการปฏิบัติไม่เท่าเทียมกับบุคลลอื่นเพียงเพราะอัตลักษณ์ทางเพศ เราจะอยากเล่นบอร์ดเกมนี้เพื่อเรียนรู้เรื่องของพวกเขาไหม?

‘บอร์ดเกม Greenhouse of Flourish : โรงเรือนแห่งความงอกงาม’ โดย ‘โครงการข้ามเพศมีสุข’ ที่ได้รับการสนับสนุนจากสำนักควบคุมปัจจัยเสี่ยงทางสุขภาพ (สำนัก 2) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) เป็นบอร์ดเกมบอกเล่าเรื่องราวของคนข้ามเพศผ่านการให้ผู้เล่นจำลองตัวเองเป็นกระถางดอกไม้หลากสีบนกระดาน แทนคนข้ามเพศที่มีความหลากหลาย และผลัดกันทอยลูกเต๋าเพื่อเดินไปข้างหน้า โดยมีเป้าหมาย คือ การเบ่งบานอย่างงดงามที่จุดหมายปลายทาง

เพราะท่ามกลางสภาพแวดล้อมในสังคมไทยที่ใครต่อใครก็พูดกันว่าเปิดกว้างและเป็นมิตรต่อกลุ่มเพศหลากหลาย เพราะเรามีทั้งสมรสเท่าเทียม มีคนดังที่ประกาศตัว (Come Out) ว่าเป็นผู้มีความหลากหลายทางเพศ มีสื่อบันเทิงชาย-ชาย หญิง-หญิงที่ส่งออกไปต่างประเทศนับไม่ถ้วน ยังมีกลุ่มคนภายใต้ธงสีรุ้งที่ยังเผชิญกับสภาพสังคมที่ไม่เป็นธรรม และลิดรอนสิทธิเสรีภาพ ทำให้การดำเนินชีวิตในแต่ละวันยังเจออุปสรรคเสมอ

1 ในนั้นคือ ‘คนข้ามเพศ’ หรือตัวอักษร ‘T’ ใน LGBTIQNA+

คนข้ามเพศ (Transgender) คือ บุคคลที่มีอัตลักษณ์ทางเพศแตกต่างจากเพศสภาพที่ถูกกำหนดมาตั้งแต่เกิด โดยคนข้ามเพศไม่จำเป็นที่จะต้องผ่าตัดยืนยันอัตลักษณ์ทางเพศเท่านั้นจึงจะสามารถเรียกว่าคนข้ามเพศได้ ซึ่งสำหรับประเทศไทย เมื่อพูดถึงคนข้ามเพศ คนส่วนใหญ่จะนึกถึง ‘กะเทย’ หรือ ‘สาวประเภทสอง’ เพราะเป็นคำที่สังคมไทยใช้นิยามคนกลุ่มนี้ตั้งแต่แรก ก่อนจะมีการรับเอาคำว่า ‘Transgender’ ที่เป็นศัพท์สากลมาใช้อธิบายพร้อมแปลเป็นภาษาไทย และใช้เป็นร่มใหญ่ครอบคลุมคำว่ากะเทยหรือสาวประเภทสองด้วยเช่นกัน

แม้ว่าปัจจุบันจะมีการยอมรับคนข้ามเพศมากขึ้น แต่เมื่อไหร่ที่พูดถึงสิทธิ เช่น การเปลี่ยนคำนำหน้านาม หรือการเข้าห้องน้ำตามอัตลักษณ์ทางเพศ มักจะมีเสียงต่อต้านเสมอ มิหนำซ้ำ เมื่อไหร่ที่มีการเรียกร้อง ก็มักจะมีเสียงคัดค้านว่า “ได้คืบจะเอาศอก” ทั้งๆ ที่พวกเขาอาจจะไม่ได้สักคืบเดียวตั้งแต่แรก

บอร์ดเกม ‘Greenhouse of Flourish : โรงเรือนแห่งความงอกงาม’ จึงเกิดขึ้นเพื่อสร้างความเข้าใจให้กับคนในสังคมว่า การเป็นคนข้ามเพศจะต้องเจออะไรบ้างในชีวิตประจำวัน เพราะบอร์ดเกมนี้มีเป้าหมายเพื่อพาผู้เล่นเดินทางผ่านเส้นทางที่ ‘คนข้ามเพศ’ ต้องเผชิญ และชวนผู้เล่นตั้งคำถามถึงสังคมที่เราใช้ชีวิตอยู่ทุกวันว่าต้องทำอย่างไรจึงจะกลายเป็นสังคมที่ทุกคนมีสิทธิในการเติบโตในพื้นที่ปลอดภัยได้อย่างที่ตัวเองต้องการ

🌸 ถ้า ‘โชคดี’ หรือ ‘ได้รับโอกาส’ ก็คงถึงเส้นชัย

แม้วิธีการเล่นหลักๆ คือ การทอยลูกเต๋าเพื่อเดินหน้า แต่การผลักกระถางดอกไม้ของตัวเองไปข้างหน้าไม่ได้เรียบง่าย เพราะบางช่องบนกระดานจะมีคำสั่งให้เปิดการ์ด โดยมีการ์ด 4 ชนิดด้วยกัน ได้แก่ การ์ดน้ำ การ์ดดิน การ์ดแสงแดด และการ์ดแมลง ซึ่งการ์ดแต่ละใบเป็นเหตุการณ์ทางสังคมที่กลุ่มคนข้ามเพศต้องเผชิญ บางใบก็จะพาเราก้าวไปข้างหน้า บางใบก็จะผลักเรากลับไปด้านหลัง

เช่น การ์ดกำลังใจจากคนรอบข้างที่ทำให้เดินไปข้างหน้าได้ 1 ก้าว หรือ การ์ดถูกปฏิเสธรับเข้าทำงานเพราะอัตลักษณ์ทางเพศไม่ตรงกับเพศสภาพที่ทำให้ต้องถอยหลัง 3 ก้าว

นอกจากนี้ ยังมีการ์ดอีกหลายใบที่สะท้อนปัญหาที่กลุ่มคนข้ามเพศต้องพบเจอ แต่คนในสังคมไม่รับรู้ว่ามีปัญหานี้อยู่ ไม่ว่าจะเป็น

🌻การถูกหน่วยงานต่างๆ ปฏิเสธอัตลักษณ์แม้ว่าจะมีใบรับรองแพทย์ เช่น การเกณฑ์ทหาร การเข้ารักษาพยาบาล ทำให้กลุ่มคนข้ามเพศรู้สึกอึดอัดและอับอาย

🌻กรมธรรม์ไม่ได้รับการอนุมัติ เพราะมองว่าเป็นบุคคลที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งเป็นการเลือกปฏิบัติเช่นเดียวกับกรณีบริจาคเลือดที่ไม่รับเลือดของเพศหลากหลาย

🌻คำนำหน้าชื่อไม่ต้องตามอัตลักษณ์ทางเพศ ทำให้ถูกปฏิเสธงาน ตลอดจนถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าประเทศ

จากการทดลองเล่นบอร์ดเกม หากดวงดี ทอยลูกเต๋าไม่ตกช่องที่ต้องจั่วการ์ด หรือตกช่องที่ต้องจั่วการ์ดแต่ได้การ์ดที่ไปข้างหน้า โอกาสในการจบเกมก็จะสูง แต่ถ้าจั่วการ์ดได้แค่การ์ดที่ทำให้ต้องถอยหลัง ระยะเวลาที่จะจบเกมก็จะเพิ่มมากขึ้น ผู้เล่นบางคนจึงย่ำอยู่กับที่ ไม่สามารถเคลื่อนไปถึงเส้นชัยได้สักที

ซึ่งทีมงานจาก ‘เครือข่ายเพื่อนกะเทยไทย Thai Transgender Alliance-ThaiTGA’ ที่ดูแลการเล่นบอร์ดเกมนี้ภายในงานเบิกบานเฟส เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2568 ณ เรือนร้อยฉนำ เล่าให้ฟังว่า มีหลายครั้งที่เกมไม่จบ เพราะผู้เล่นท้อกับการเดินถอยหลังจนไม่อยากเล่นต่อ เนื่องจากไม่รู้ว่าจะมี ‘โอกาส’ จั่วได้การ์ดเดินไปข้างหน้าบ้างไหม หรือจะต้องถอยหลังจนไปถึงจุดเริ่มต้น

สำหรับผู้เล่นที่จั่วได้แต่การ์ดที่ทำให้ถอยหลัง อาจจะคิดว่าตัวเองโชคร้าย แต่สำหรับคนข้ามเพศที่เป็นเจ้าของเรื่องราวบนหน้ากระดาน อุปสรรคที่ทำให้ตัวหมากต้องเดินถอยหลัง คือ อุปสรรคและปัญหาจริงในชีวิตจริงที่พวกเขาต้องเผชิญ

อย่างกรณีของการ์ดถูกปฏิเสธการรักษา งานวิจัย ‘การพัฒนาระบบการแพทย์ในการดูแลสุขภาวะของบุคคลข้ามเพศ’ จากสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.) อธิบายว่า อุปสรรคที่เกิดขึ้นมาจากผู้ให้บริการอย่างโรงพยาบาลไม่เข้าใจและไม่มีแนวทางที่ชัดเจนในการดูแลสุขภาพของคนข้ามเพศ

หรือในกรณีของการ์ดถูกปฏิเสธงานเพราะคำนำหน้านาม เป็น 1 ในสถานการณ์จริงที่เป็นส่วนหนึ่งของการผลักดัน ‘พ.ร.บ.รับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ’ เพื่อให้บุคคลสามารถกำหนดคำนำหน้านามของตัวเองได้ ซึ่ง ‘อาจารย์เคท ครั้งพิบูลย์’ อาจารย์ประจำคณะสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ อธิบายว่า การที่กลุ่มคนข้ามเพศที่ไม่มีสิทธิเปลี่ยนคำนำหน้านามให้สอดคล้องกับเพศสภาพนั้นนำไปสู่การเลือกปฏิบัติและการกีดกันในสังคม

ซึ่งกระถางดอกไม้ของคนข้ามเพศจะไม่สามารถได้รับโอกาสที่จะงอกงามได้เลย หากสังคมไม่ให้ความรัก ความเข้าใจ และการสนับสนุนให้พวกเขามีสิทธิเท่าเทียมคนอื่นๆ ในสังคม

สามารถติดตามบอร์ดเกม ‘Greenhouse of Flourish : โรงเรือนแห่งความงอกงาม’ ได้ที่ @ข้ามเพศมีสุข

อ้างอิง