ถ้านิทานภาพเล่มนี้จะบอกอะไรแด่ทุกครอบครัว คำสั้นๆ นั้นน่าจะคือคำว่า ‘ไม่เป็นไร’
ไม่เป็นไรนะถ้าพ่อกับแม่จะไม่ได้อยู่ด้วยกัน
ไม่เป็นไรนะถ้าจะมีแค่แม่กับแม่ หรือพ่อกับพ่อ
ไม่เป็นไรนะถ้าจะไม่ทะเลาะกับพี่น้อง
ไม่เป็นไรนะถ้าจะรักเพื่อนมากกว่าคนในครอบครัว
ไม่เป็นไรนะถ้าจะสนิทกับคุณย่ามากกว่าใคร
และไม่เป็นไรนะ ถ้าจะมีแมวตัวเดียวเป็นครอบครัว
นิทานภาพ ‘Alles Familie! แด่ทุกครอบครัว’ ไม่ได้เพียงทำให้เห็นความหลากหลายของแต่ละครอบครัว แต่ยังขยายพรมแดนของคำว่าครอบครัวให้ไกลออกไปมาก
ผู้แต่งอย่าง อเล็กซานเดอร์ มักซ์ไอเนอร์ และผู้วาด อังเคอ คูห์ล ต่อท้ายชื่อนิทานภาพเล่มนี้ว่า “ของลูก ของแฟนใหม่ ของพี่ชาย ของอดีตภรรยา ของพ่อ และญาติคนอื่นๆ”
นั่นหมายความว่าครอบครัวไม่ได้จำกัดอยู่แค่คำว่าพ่อแม่ลูกอีกต่อไป เปรียบเทียบกับลักษณะครอบครัวไทย (ที่มา : ผลการสำรวจสถานการณ์ความเข้มแข็งของครอบครัว ประจำปี 2566 โดยกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว) เผยผลสำรวจลักษณะครอบครัวไทยคร่าวๆ ดังนี้
ครอบครัวข้ามรุ่น 24.92%
ครอบครัวที่มีพ่อหรือแม่เลี้ยงเดี่ยว 8.26%
คู่สมรสเพศเดียวกัน 0.62%
ครอบครัวที่มีผู้สูงอายุ 35.15%
ครอบครัววัยรุ่น 1.20%
ครอบครัวมีเด็กอายุต่ำกว่า 6 ปี 10.84%
ครัวเรือนไม่มีลักษณะดังกล่าว 40.06%
ภาษาเยอรมันในเล่มที่แปลเป็นไทยโดยโสภาพร ควร์ช เจ้าของเพจเรื่องเล่าจากหย่งศรี นักเขียน นักข่าว นักเล่าเรื่อง & คุณแม่ลูกสองที่เยอรมนี ใช้คำง่ายๆ มาอธิบายแผนผังครอบครัวที่ซับซ้อนแต่ซ่อนความรักและเอาไว้อยู่
ยกตัวอย่างเช่น
“เนื่องจากผู้หญิงสองคนมีลูกด้วยกันไม่ได้ พวกเขาจึงไปคุยกับชเตฟาน ชเตฟานเป็นเกย์ เขารักผู้ชาย พูดให้ชัดๆ คือเขารักอันเดรอัส ชเตฟานแต่งงานกับอันเดรอัส ทั้งสองอยากเป็นพ่อมาตลอด ดังนั้นชเตฟาน อันเดรอัส ซาบีเนอและทีนา จึงร่วมมือกัน”
ครอบครัวที่ลูกมีแม่เป็นเลสเบียนสองคน หรือมีพ่อเป็นเกย์สองคนเรียกว่าครอบครัวสีรุ้ง
เป็นเพียงเสี้ยวหนึ่งของนิยามคำว่าครอบครัวเพื่อให้เข้าใจความสัมพันธ์ที่มีทั้งแบบโดยสายเลือด และโดยเสน่หา ซึ่งความสัมพันธ์อย่างหลังในเล่มอธิบายไว้ว่า
“หลายคนไม่มีลูกเป็นของตัวเอง ถึงอย่างนั้นพวกเขาก็เป็นครอบครัวเดียวกัน ไม่ว่าจะอยู่กับสามีหรือภรรยา กับพ่อแม่ พี่น้อง หลานชาย หลานสาว หรือลูกพี่ลูกน้อง สำหรับบางคน เพื่อนหรือสัตว์เลี้ยงคือครอบครัว พวกเขาเลือกครอบครัวให้ตัวเอง แบบนี้เราเรียกกันว่าญาติโดยเสน่หา”
ยังมีอีกหลายๆ ความหมาย แยกย่อยอีกหลายๆ ซับเซ็ตภายใต้คำว่าครอบครัวในเล่มนี้ ที่เหมือนจะบอกกับเราแบบตะโกนว่าไม่เป็นไรเลย จะมีครอบครัวแบบไหนก็ได้
แต่สิ่งจะเป็นไรมากๆ คือการทุบตี ใช้ความรุนแรง ไม่ว่ากับลูกหรือสมาชิกคนอื่นๆ ที่เราเรียกกว่าครอบครัว
ในเล่มยังสอดแทรกรายละเอียดเล็กๆ น้อยๆ อยู่มากเพื่อสะท้อนให้เห็นว่าไม่มีครอบครัวไหนที่สุขทุกวันหรือทุกข์มันทั้งปี แต่ละคนอาจมีภาษาลับที่รู้กันเองแค่ในบ้าน บางคนอาจจะไม่ได้พูดกันเท่าไหร่แค่ได้ยินเสียงเดินมาเดินไปก็พอแล้ว ขณะที่อีกบ้านอาจพูดจาเสียงดังกันทั้งวันแต่พวกเค้าก็ไม่ได้ทะเลาะกัน ฯลฯ
มันไม่เป็นไรเลย ทุกบ้านมีซิกเนเจอร์ของตัวเอง
